Dlaczego młodym ludziom tak trudno znaleźć pracę? Może podczas wieloletniej nauki w szkole nic tak naprawdę ich nie zainteresowało? A może nie poznali swoich możliwości? Czy tylko nie potrafili odpowiednio zaprezentować się na castingu? Z jakiego powodu wielu młodych ludzi nie może na dłużej zagrzać miejsca w żadnej firmie? W naszym "Poradniku" staramy się odpowiedzieć na te pytania. Próbujemy też podpowiedzieć nauczycielom, jak przygotować młodzież do wykonywania odpowiedzialnej, dobrej i pożytecznej pracy. Do niektórych tematów dołączamy gotowe scenariusze zajęć, do innych podajemy tylko pomysły oraz wskazówki, gdzie można znaleźć bardziej szczegółowe opracowanie. Z poradnika można korzystać wybiórczo, w dowolnej kolejności, dostosowując tematykę zajęć jedynie do wieku uczniów. Zachęcamy do współpracy w tworzeniu scenariuszy na niniejszej stronie internetowej.

Rozdział 1

Nauczanie problemowe

W tym rozdziale zajmiemy się kształceniem umiejętności analizowania, wnioskowania, interpretowania danych, rozwijania zdolności twórczych oraz odróżniania rzeczy ważnych od nieistotnych. Podamy przykłady gier dydaktycznych oraz ćwiczeń umysłowych usprawniających wyżej wymienione umiejętności i zdolności.

Rozdział 2

Praca w grupach

Praca w grupie daje okazję kształcenia wielu umiejętności koniecznych do współdziałania w przyszłości z pracownikami wszystkich szczebli organizacyjnych przedsiębiorstwa, a także do zespołowego opracowywania projektów.Przeglądając oferty pracy widzimy, iż pracodawcy wymagają wielu umiejętności, które uczniowie mogą nabyć właśnie w tej formie pracy. Są to: umiejętności organizacyjne, odwaga w podejmowaniu decyzji, zmiana błędnego sposobu myślenia,komunikatywność, orientacja na osiąganie celów.

W dzisiejszych czasach projekt jako metoda pracy zyskuje coraz więcej zwolenników. Angażuje on nie tylko jednostki, ale całe grupy ludzi, umożliwiając stworzenie oryginalnego, dobrze przemyślanego modelu. Czy można zaprojektować coś ważnego będąc jedynie uczniem? A gdybyśmy pozwolili naszym wychowankom samodzielnie ułożyć plan wycieczki czy uroczystości szkolnej? Niech samodzielnie znajdą temat, cel i sens swojej pracy. A gdyby salę lekcyjną zamienić w przedsiębiorstwo? Zaproponujemy teraz scenariusz lekcji pokazujący warsztat pracy urbanistów. Optymalny czas pracy: trzy jednostki lekcyjne.

Temat: W pracowni urbanistów

Uczniowie mają za zadanie przygotować pracownię, wykonać projekt osiedla mieszkaniowego, a następnie zrealizować swój projekt.

Zajęcia 1 (jedna jednostka lekcyjna)
1.Ustalamy wspólnie z młodzieżą, co powinno znaleźć się w wyposażeniu pracowni urbanistów. Wybieramy osobę odpowiedzialnź za przygotowanie sali lekcyjnej do pracy na następnych zajęciach.
2.Uczniowie tworzą listę obiektów, które będź wchodziły w skład osiedla (budynki mieszkalne oraz infrastruktura - drogi, parkingi, zieleń miejska; obiekty handlowe, kulturalne, sakralne, sportowe; szkoły, przedszkola, placówki opieki zdrowotnej; oświetlenie itp.).
3.Dokonujemy podziału na grupy, które zajmą się realizacją poszczególnych elementów osiedla.
4.Wybieramy kierownika pracowni i audytora (dobrze, gdyby nie był to nauczyciel, gdyż tego typu zajęcia stwarzają idealną okazję do nauki podejmowania decyzji).
5.Ustalamy osoby odpowiedzialne za znalezienie sponsora na zakup niezbędnych materiałów: kolorowy papier, karton, sklejka, farby, klej, patyczki, plastelina itp. (uczniowie mogą przynieść wszystkie materiały z domu, jednak tracimy wówczas wspaniałą okazję uświadomienia im, jak ważna jest umiejętność zdobywania środków zewnętrznych na realizację przedsięwzięć).
6.Określamy kolejność wykonywania zadań przez poszczególne grupy na następnych zajęciach.

Zajęcia 2 (dwie jednostki lekcyjne)

1.Przygotowanie sali lekcyjnej do realizacji projektu (ustawienie stolików, rozłożenie podkładów pod makietę oraz pozostałych materiałów).
2.Przystąpienie do wykonywania poszczególnych elementów osiedla. Kierownik koordynuje prace poszczególnych grup pamiętając, aby w pierwszej kolejności wyznaczyć główny plac oraz układ ulic.
3.Audytor sprawdza poprawność i jakość wykonywanych prac; po uzgodnieniu z kierownikiem zaleca nanoszenie poprawek.
4.Nadanie nazwy osiedla - można to uczynić drogą konkursu klasowego.
5.Prezentacja projektu na forum szkoły.

Ilustracja - przykładowa makieta
Proponujemy zabawny charakter rysunku.

Rozdział 3

Praca jest powołaniem

Nasi wychowankowie nazbyt często spotykają się z niechętnym stosunkiem do pracy. Praca jest karą, po odbyciu, której można wreszcie zasiąść przed telewizorem i odpocząć. Może też ona służyć za przykrywkę do załatwiania różnych ciemnych interesów, czego dowody widzimy w mediach. Jak zatem zmienić w świadomości młodzieży ten negatywny obraz? Pamiętajmy, iż w dzisiejszych czasach zło jest bardziej "medialne": ma większą "oglądalność" i lepiej się sprzedaje niż dobro. Tymczasem ludzi dobrze i uczciwie pracujących jest znacznie więcej. Dla wielu z nich praca jest powołaniem. Proponujemy zapraszanie takich właśnie osób do szkoły oraz organizowanie wycieczek do firm, które mogłyby pokazać pracę od jej dobrej strony. Gdzie znaleźć takich ludzi, czy takie firmy? Postaramy się dać odpowiedą popartą konkretnymi przykładami. Podpowiemy także, jak przygotować młodzież na takie spotkania.

Rozdział 4

Do czego służą pieniądze?

Czy godząc pracę z powołaniem należy pominąć znaczenie pieniędzy? Nie! Podpisując umowę o pracę uzgadniamy przecież warunki: my dajemy komuś swoją pracę w zamian za odpowiednie do niej wynagrodzenie. W tym rozdziale pokażemy, jak przygotować młodzież do zarządzania pieniędzmi własnymi oraz finansami firmy. Ludzie z reguły boją się podejmowania decyzji finansowych, postaramy się więc przedstawić sposoby wdrażania naszych wychowanków do sprawnego zarządzania pieniędzmi oraz do poznania korzyści płynących z tej umiejętności. "Pieniądz jest dobrym sługą, ale złym panem".- Francis Bacon - motto tego rozdziału.

Rozdział 5

Koła zainteresowań

Naszym zdaniem ten typ zajęć daje nieocenione możliwości wdrażania dziecka do przyszłej pracy. Z przykrością obserwujemy, jak wiele samorządów lokalnych coraz częściej ogranicza finanse na dodatkowe zajęcia w szkołach. Uczestnictwo w dobrze prowadzonym kole wzbudza entuzjazm do podejmowanej pracy, gotowość do podjęcia nowych wyzwań. Wdraża do samodzielnego myślenia oraz uczy poszukiwania odpowiednich informacji, danych itp. we wszystkich dostępnych źródłach. Pokażemy, w jaki sposób można wykorzystać prace powstające w kołach zainteresowań do zorganizowania na terenie szkoły lub nawet osiedla corocznego Festiwalu Nauki.

Rozdział 6

Kluby dyskusyjne

Optymalnym wariantem tego typu klubu jest prowadzenie go w formie zajęć pozalekcyjnych. Jeśli jednak z powodów finansowych byłoby to niemożliwe proponujemy raz w miesiącu przeznaczyć jedną godzinę wychowawczą na forum dyskusyjne. Korzyści będą ogromne: kształtowanie umiejętności prowadzenia dyskusji i negocjacji, wdrażanie do zrozumiałego wysławiania się oraz do słuchania innych. W takich krajach jak USA, Australia i Wielka Brytania tego typu kluby są w szkołach codziennością. Nasz poradnik będzie zawierał zbiór tematów do dyskusji, przykładowy scenariusz zajęć oraz konkretny przykład prowadzenia klubu dyskusyjnego w szkole australijskiej.

Rozdział 7

Etyka zawodowa

Proponujemy prowadzenie zajęć z etyki okazjonalnie, podczas lekcji na wszystkich przedmiotach. Gdy uczniowie stykajc się z takimi pojęciami jak: nienaganna postawa moralna, obowiązkowość, sumienność, uczciwość, rzetelność, solidarność czy odpowiedzialność, natychmiast wykorzystajmy te sytuację. Pragniemy zaproponować scenariusz godziny wychowawczej, na której uczniowie będą mieli okazję zrozumieć cel nauki szkolnej. Jak to zrobić, by młodzież przyjęła przekazany przez nas sens nauki jako własny? Podamy kilka pomysłów, gotowych recept. W podobny sposób nasi wychowankowie będą mogli przyswoić i uznać jako własne zasady etyczne, niezbędne nie tylko w przyszłej pracy, ale także w codziennym życiu.

Rozdział 8

Drużyny sportowe

Jaki związek z wykonywaniem zawodu, np. handlowca, ma szkolna drużyna sportowa? Okazuje się, że ogromny. Najważniejsze to: pobudzenie do aktywności, wyrabianie odporności na stres, dbałość o właściwy rozwój fizyczny, troska o zdrowie. Nie mniej ważne jest poczucie przynależności do określonej grupy społecznej, zdrowa rywalizacja. Poczucie dumy z własnej szkoły przeniesie się na poczucie dumy z firmy, którą w przyszłości nasi wychowankowie mogą reprezentować.

Bardzo ważne! Szkolna drużyna sportowa musi być traktowana przez wszystkich (dyrekcję, nauczycieli, uczniów i ich rodziców) bardzo serio. Nie chodzi tu o przypadkowe mecze piłki nożnej, w których uczestniczą coraz to inne osoby i nikt poza nauczycielem wychowania fizycznego oraz samymi zawodnikami nie interesuje się tym. Drużyna reprezentuje szkołę na zewnątrz, rozgrywa zawody międzyszkolne, ma swoich kibiców (przy okazji uczymy młodzież wypełniania roli prawdziwego kibica), a na ważniejsze rozgrywki zapraszani są nauczyciele i rodzice. Po ukończeniu szkoły były zawodnik nadal kibicuje "swojej" drużynie. Postaramy się pokazać przykłady tak właśnie działających drużyn na świecie. Czy tylko drużyna sportowa? W szkole nie powinno zabraknąć dobrze prowadzonego chóru oraz zespołu tanecznego.

Rozdział 9

Prezentowanie własnej osoby

"Osoby zainteresowane pracą proszone są o przesłanie swojego CV oraz listu motywacyjnego...", "Aplikacje prosimy przesyłać na adres e-mail...", "Osoby zainteresowane proszone są o kontakt osobisty..." - w taki lub podobny sposób kończą się wszystkie oferty pracy. W poradniku lub na stronie internetowej www.praca.znak.com.pl znajdą się wzory CV oraz listów motywacyjnych. Podamy także źródła, w których można znaleźć znacznie więcej przykładów. Pracodawcy zasypywani są podaniami o pracę. Czy na pewno czytają wszystkie CV? Nie! Znakomita większość podań trafia prosto do kosza. Podobnie dzieje się z osobami stawiającymi się bezpośrednio przed pracodawcą: większość z nich odpada po pierwszym spotkaniu. Dlaczego tak się dzieje? Jeśli podanie o pracę napisane jest byle jak, wówczas można się spodziewać, iż jego autor w podobny sposób będzie traktował swoje przyszłe obowiązki. Czy my sami zatrudnilibyśmy osobę, która na pierwsze spotkanie przychodzi nieodpowiednio ubrana, niedomyta i racząca nas przy każdym słowie nieświeżym oddechem? Równie ważny jak wygląd jest sposób zachowania i wysławiania się na pierwszym spotkaniu. Pamiętajmy, że osoba starająca się o posadę pokazuje nam siebie ze swej najlepszej strony. Potem może być tylko gorzej. Proponujemy przeprowadzenie z młodzieżą zajęć, uczących odpowiedniej prezentacji własnej osoby.

Zajęcia 1 (jedna jednostka lekcyjna)

Temat: Znam swoją wartość

1.Na te zajęcia uczniowie przynoszą wyszukane w prasie oferty pracy. Każdy wybiera sobie takie, które najbardziej pasowałyby do jego własnych zainteresowań i dokładnie je studiuje (ok. 5 minut).
Przykład: Specjalista do spraw marketingu
Zakres obowiązków:
Planowanie badań rynkowych
Współpraca z agencjami reklamowymi i kreatywnymi
Przygotowywanie i kontrolowanie budżetu
Opracowywanie i wdrażanie planów marketingowych
Wymagania:
Wykształcenie wyższe
Bardzo dobra znajomość języka angielskiego
Umiejętność samodzielnego realizowania projektów marketingowych
Znajomość obsługi komputera
Komunikatywność i łatwość w nawiązywaniu nowych kontaktów
Odporność na stres
Zdolności negocjacyjne
Zdolności analitycznego myślenia
Miła aparycja
Prawo jazdy kat. B

Po dokładnym zapoznaniu się z wymaganiami pracodawcy, uczniowie będą przerażeni własną niedoskonałością. Jak w takiej sytuacji mogliby dobrze wypaść na castingu?

2. Każdy uczeń, po otrząśnięciu się z porażki, bierze do ręki długopis i podkreśla w ofercie te wymagania, którym umiałby bez problemu sprostać. W naszym przykładzie będą to: znajomość języka angielskiego i obsługi komputera, łatwość w nawiązywaniu kontaktów oraz miła aparycja. Podkreślone warunki uczniowie przepisują wielkimi literami na dużych kartkach, aby zwiększyć ich ważność. W ten sposób pozostałe wymagania stają się jakby mało istotne - i tak w przyszłości, już będąc pracownikami firm, na pewno je sobie przyswoją. Z miłą aparycją bardzo łatwo sobie poradzić. Wystarczy ubrać się stosownie do miejsca, czyli w miarę elegancko i czysto. W żadnym przypadku nie wolno przesadzić z ekstrawagancją ani skromnością! Petent musi emanować pewnością siebie. Najważniejszy będzie więc odpowiedni wyraz twarzy. Na przykład właściwy uśmiech. Uczniowie mają za zadanie wyćwiczyć uśmiechy, stojąc parami naprzeciwko siebie, by móc od razu korygować błędy. Uśmiech ma być niezmiernie delikatny; w żadnym wypadku nie wolno śmiać się na głos! To ćwiczenie powinno trwać około 5 minut. (Praca domowa - trening uśmiechu przed lustrem).

3. Każdy uczeń siada naprzeciwko drugiego, który nie jest jego najlepszym przyjacielem. Osoby w parach wchodzą na przemian w rolę petenta i pracodawcy. Próbują teraz kolejno, przynajmniej 10 razy każdy, podejść do krzesła normalnym krokiem (ani zbyt sztywno, ani zbyt swobodnie) i elegancko usiąść. Nie zakładamy nogi na nogę, nie chowamy nóg pod krzesło, a tym bardziej nie wyciągamy ich przed siebie! Jeśli komuś w takiej sytuacji przeszkadzają własne ręce, może trzymać w nich długopis. Taka rzecz będzie przydatna potem do podpisania kontraktu, by nie trzeba było nerwowo jej poszukiwać w obecności pracodawcy.

4. Gdy najgorsze mamy już za sobą, musimy odpowiedzieć jeszcze na kilka pytań. Jakich pytań można się spodziewać? Na pewno, "Dlaczego wybrał pan właśnie naszą firmę?, czemu akurat to stanowisko?".
Jeśli właśnie ta praca jest naszą wymarzoną, nie będzie problemu z odpowiedzią, zresztą uprzednio wielokrotnie przećwiczoną. Jeśli natomiast jedynym powodem jest chęć znalezienia jakiejkolwiek pracy, żeby mieć, z czego żyć, musimy poprawne odpowiedzi wymyślić. Aby tego dokonać trzeba, choć trochę znać ową firmę oraz stanowiska, na jakich pracują zatrudnieni w niej ludzie.

Zadaniem uczniów jest, więc poszukać danej firmy w internecie, zdobyć na jej temat jak najwięcej informacji (pary uczniowskie zapoznają się z dwiema firmami) i dopiero teraz odpowiedzieć na pytania pracodawcy.

5. Sprawdzianem nabytych umiejętności może być przyjęcie lub nie przyjęcie do pracy.

6.Lekcję kończymy następującymi uwagami:

-Powyższe ćwiczenia dobrze jest powtarzać raz w miesiącu, by nabrać pewności siebie.
-Można mieć zastrzeżenia, co do uczciwości proponowanego przez nas postępowania. Spójrzmy jednak na casting jak na teatr: obie strony odgrywają tutaj swoje role. Jeśli nie spełnimy oczekiwań, straciliśmy czas swój i partnera (pracodawcy) oraz obniżyliśmy poczucie własnej wartości. I najważniejsze - w dalszym ciągu pozostajemy bez pracy.

Ćwiczenie lekkiego, eleganckiego poruszania się kontynuujemy na lekcjach wychowania fizycznego (może to być forma rozgrzewki).